U bent hier: Alles over de Ardennen / geschiedenis

top 10 bezienswaardigheden
Ardennen reisinformatie
het weer in de Ardennen

Ardennen:
 ● algemene informatie
 ● auto- en motorrijden
 ● eten en drinken
 ● evenementen
 ● geschiedenis
 ● openbaar vervoer
 ● praktische reisinformatie
 ● weer en klimaat
 ● vakantie

Actief in de Ardennen:
 ● actief in de Ardennen
 ● fietsen
 ● geocaching
 ● kanoŽn, kajakken of raften
 ● klimmen
 ● paardrijden
 ● rivieren
 ● stuwmeren
 ● survival
 ● vissen
 ● wandelen
 ● wintersport
 ● overige activiteiten

Bezienswaardigheden in de Ardennen:
 ● brouwerijen
 ● dierenparken en pretparken
 ● grotten en mijnen
 ● historische bezienswaardigheden
 ● overige bezienswaardigheden

Dorpen en steden:
 ● alle plaatsen in de Ardennen
 ● dorpen in de Ardennen

Meer informatie over de Ardennen:
 ● sites over de Ardennen

© alle rechten voorbehouden - Mediajam

Alles over de Ardennen: geschiedenis

De geschiedenis van de Ardennen

Het gebied de Ardennen, wat in het huidige BelgiŽ zoín drie provincies beslaat, is nooit echt een bestuurlijke eenheid geweest. Daar komt bij dat dit gebied een van de eerste heuvelachtige stukken is die men reizend vanaf de Noordzeekust tegenkomt en daarom dus van enorm strategisch belang. Niet verwonderlijk dat de geschiedenis van de Ardennen zich laat lezen als een spannend verhaal met vele oorlogen, Graven, Adellijke dames, op machtsbeluste abten en ga zo maar door. Dit kleine stukje BelgiŽ speelt in veel bijzondere gebeurtenissen in de Europese geschiedenis een aardig grote bijrol.

 

Prehistorie

De Ardennen werden al vroeg in de geschiedenis van de mensheid bewoond. Het gebied heeft naast een schat aan vruchtbare grond ook vele natuurlijke schuilplaatsen in de vorm van grotten. In onder andere de grotten van Remouchamps en Sclandis werden resten gevonden van de Neanderthalers die de grotten in deze streek gebruikte als natuurlijke schuilplaats. De oudste vondsten in dit gebied stammen van zoín 800.000 jaar geleden. Toen rond 11.000 v. Chr. bij het einde van de ijstijd de temperatuur in Noord Europa langzaam steeg gingen de bewoners van deze gebieden over van jagen en verzamelen naar landbouw. Rond 4000 v. Chr. ontstonden de eerste kleine leefgemeenschappen van landbouwers in de Ardennen. De Dolmen in Wťris zijn overblijfselen van die cultuur. Vanaf 5000 v. Chr. kreeg de landbouw vaste voet aan de grond en waren er verschillende prehistorische volkeren die leefden in de Ardennen. Verschillende archeologische musea in de regio, zoals in Wťris, Remouchamps, Arlons, Verviers vertellen je meer over deze tijd en tonen vondsten uit de buurt. Ongeveer rond 500 v. Chr. vestigde de Kelten zich in deze omgeving. Vooral in de grotten van Han zijn prachtige vondsten gedaan van dit volk. In de wateren van de grot vond men halskettingen, speerpunten en vele andere gebruiksvoorwerpen. De Kelten leefden vooral van de landbouw en hadden een hiŽrarchisch opgestelde samenleving. De adel woonde in een soort versterkte hoeves en regeerde over de gewone boeren. Deze situatie bleef zo bestaan tot de komst van de Romeinen in BelgiŽ.

Romeinse tijd

In de laatste eeuw voor Christus wordt het Romeinse rijk steeds machtiger. Ook de gebieden van de Ardennen ontkomen niet aan de Romeinen. Het gebied wat de Romeinen Arduenna Silva noemen (hoog woud) wordt echter niet zonder slag of stoot veroverd. De daar gevestigde stammen, de Atuatuci en de Eburonen met hun leider Ambiorix bieden lange tijd moedig weerstand tegen de Romeinen en brengen hen zelfs enkele fikse nederlagen toe. Leider Ambiorix wordt hierdoor een belangrijk historisch symbool van opstand en verzet voor de Belgen. Vanaf 57v. Chr. hoort het gebied echter definitief bij het Romeinse rijk. De provincies Germania Inferior en Belgica omvatten de gebieden die wij onder de Ardennen scharen. Voor de Romeinen belangrijke provincies. Zij maken deel uit van de Limes. De verdedigingslinie van forten die vijandige stammen buiten moet houden. De Romeinse vrede doet de handel opbloeien en er wordt onder andere gehandeld met ItaliŽ. Wol en andere producten uit de Ardennen worden verkocht door heel Europa. Een van de steden die dan al tot bloei komt is Huy. Ook Arlon is al bewoond in de Romeinse tijd. De oude Romeinse toren kun je nog steeds bezoeken.

Middeleeuwen

Overal in de Ardennen vindt je nog middeleeuwse burchten en kastelen. De hoge heuvels van dit gebied waren een prima toevluchtsoord in deze woelige tijden. In Logne, Herbeumont, La Roche en Ardenne en vele ander dorpjes kun je de oude ruines van deze kastelen nog bezoeken. Rondom deze burchten kwamen dikwijls dorpen en steden tot bloei. Denk aan de Hertogen van Bouillon of de monniken van de abdij van Stavelot. Zij bezorgden hun omgeving door hun bescherming een grote mate van voorspoed en vooruitgang. Ook het prinsbisdom Luik had een machtige positie binnen het oude Europa. In de vroege middeleeuwen behoorde het land toe aan de Frankische koningen. Deze reisden door hun gebieden om ze te regeren. In de praktijk betekende dit echter dat er een grote mate van autonomie heersten onder de aanwezige Adel en geestelijkheid. Ook werd het gebied nog voortdurend geteisterd door invallende stammen en ruziŽnde heren die bezig waren hun machtsgebied uit te breiden. In Dinant kan men nog steeds de Ruines van het kasteel van de vijand aan de overkant van de Maas zien liggen en in de citadel wordt nog steeds de slachtpartij van de koperslagers in beeld gebracht. Karel de Stoute liet alle 800 koperslagers twee aan twee de Maas in werpen. Zelfs de Noormannen wisten tot in de Ardennen door te dringen op hun plunder tochten. Niet verwonderlijk dus dat de inwoners kozen voor een rustig bestaan onder de beschermende vleugels van de aanwezige kasteelheer.

Mooie burchten uit die tijd zijn bijvoorbeeld Reinhardstein en de burcht in Bouillon. Deze zijn beide nog in redelijke staat en geven goed weer hoe ontzettend belangrijk een strategische ligging was. Rust in de Ardennen kwam er pas ten tijden van Karel de Grote. Een van de dorpjes in de Ardennen, Limbourgh was een belangrijk centrum van zijn keizerrijk. Hij verbleef hier ook enkele malen en werd in de buurt geboren. Na de dood van Karel de Grote ontstonden de huidige provincies van de Ardennen. Luik, Namen en Luxemburg. Ze kwamen in handden van de heren van BourgondiŽ en later, door een aantal slimme huwlijken, ook bij het Heilige Roomse keizerrijk van de Habsburgers. Hoewel officieel de Adellijke en geestelijke heren in het gebied verantwoording schuldig waren aan hun heer kwam het er in de praktijk op neer dat er veel autonomie was in de gebieden. De Heren bepaalde vaak zelf het beleid. Ondanks dat in de 16e eeuw de Ardennen gedeeltelijk ook bij de Spaanse Nederlanden hoorden was in het katholieke zuiden van opstand tegen de Spaanse koning geen spraken. De Ardennen bleven trouw aan hun Habsburgse vorst en zouden in handen blijven van deze vorst tot aan 1792. Wil je de sfeer van de oude middeleeuwse stadjes proeven dan kun je Durbuy, een van de oudste Belgische steden, of Celles bezoeken. Deze dorpjes hebben nog echt een oude sfeer.

Franse tijd

In de 18e eeuw komt buurland Frankrijk tot grote bloei. Koning Lodewijk XIV laat zijn oog onder andere vallen op de vruchtbare landbouwgebieden van BelgiŽ. Als in de Noordelijke Nederlanden de opstand uitbreekt zien de Fransen hun kans schoon en sluiten ze een verbond met de opstandige Nederlanden om hun gezamenlijke vijand Spanje terug te dringen. Zowel aan de Noord als Zuid kant van de Ardennen worden gebieden veroverd. Helemaal doordringen doet dit echter nog niet. Pas in 1792 worden de Ardennen veroverd en de Franse stijl en cultuur doet ook zijn intrede in het Belgische landschap. Kasteel Modave en de tuinen van Annevoie zijn mooie voorbeelden van onder Franse invloed ingerichte kastelen en tuinen. Verschillende forten en citadels worden aangepakt. Ze worden opgeknapt en verder uitgebreid. Zowel in Luik, Dinant als Namen zijn hier nog sporen van te vinden. In Dinant is zelfs nog steeds een guillotine uit de Franse tijd te zien. Met de Franse revolutie komt echter ook de oorlog in BelgiŽ weer terug. Niet alleen kloosters in Frankrijk worden vernield. Ook de Abdij van Orval wordt volledig vernield. Slechts een ruÔne blijft jarenlang de trieste herinnering aan een bloeiend klooster. Ondanks de oorlog in Europa stond de technologische vooruitgang niet stil. Vooral in de steden Luik en Verviers. De eerste stappen in de industriŽle revolutie op het vaste land namen daar vorm met de machinebouwfabriek die daar werd opgericht. Het zorgde na de wapenstilstand voor een enorme opbloei van de industrie in die steden. Dit zorgde uiteraard ook voor de opkomst van de mijnen in de omgeving. Vooral rondom Luik. In de Mijn van Blegny kun je nog steeds zien hoe de steenkool hier decennia lang werd gewonnen. Na het verslaan van Napoleon worden bij het congres van Wenen de kaarten weer opnieuw geschut. De Ardennen komen wederom onder een nieuw bestuur.

Nederlandse tijd en onafhankelijkheid

Na het verslaan van Napoleon wordt bij het congres van Wenen het lot van de Ardennen bepaald. Het gehele gebied op de Oostkantons na zal gaan horen bij het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De overwinnaars hadden behoeften aan een sterke staat aan de noordgrenzen van Frankrijk en zochten die in een koninkrijk met de omvang wat tegenwoordig de Benelux heet. De Oostkantons werden ter compensatie van verloren gebieden aan Pruisen toebedeeld. Direct werd begonnen een sterke verdedigingslinie op te zetten. Citadels die in de Franse tijd al waren opgeknapt werden nu nog veder uitgebreid. De Hollanders namen hun intrek in de forten om zo het vaderland te verdedigen. Lang mocht het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden niet bestaan. Al snel waren de Belgen de calvinistische Hollanders beu. De Franstalige werden te veel achtergesteld en hadden naar verhouding te weinig inbreng in het leger en bestuur. Met een vrij korte revolutie werden de Nederlanders buiten gegooid en ontstond het koninkrijk BelgiŽ. Als reactie op het taalbeleid van de Nederlanders werd de Franse taal sterk gestimuleerd. Door die zelfde revolutie kwamen industriesteden als Luik echter in economische malaise terecht. Hier ontstonden dan ook kortstondig Oranje bewegingen. Dit werd echter snel de kiem in gesmoord. De nieuwe koning ging voortvarend te werk om BelgiŽ weer economisch op krachten te krijgen. De Frans-Duitse oorlog van 1870 bracht nog even wat spanningen in de regio en zorgden voor de uitbreiding van de forten rondom de stad Luik. Men begreep snel dat deze stad zowel tegen Frankrijk als Duitsland in de toekomst wellicht zich zou moeten wapenen. Koning Leopold de Tweede (zoon van de Eerste koning Leopold) zag zijn kansen om BelgiŽ tot een populaire toeristische bestemming in Europa te maken. Met de uitbreidingen van de stad Spa, het bouwen van het stuwmeer Lac La Gilleppe en het Hotel Royal moest de Ardennen de nieuwe toeristische hotpot van Europa worden. Met Spa lukte dat vrij aardig. De stad werd in zijn hoogtij dagen wel het cafť van Europa genoemd. Iedereen die behoorden tot de high society van Europa bevond zich met grote regelmaat in de stad om aan zijn gezondheid te werken met het heilzame water. Nog steeds ademt de stad de oude grandeur van die tijd uit. Men kan als het ware de dames in hun japon door de lanen zien flaneren. Tsaar peter de Grote kreeg zelfs een bron naar hem vernoemd. Vrouw van koning Leopold Marie-Henriette was zo ellendig in haar paleis in Brussel dat ze hier een permanente woning betrok. De Belle Epoque was goed voor de Ardennen en zette de regio als toeristische trekpleister op de kaart.

Eerste Wereldoorlog

Aan alle plezier kwam in 1914 echter snel een eind. Hoewel de langdurige frontlinie de Ardennen bespaard bleven werd de eerste aanval richting Frankrijk wel degelijk via de Ardennen gevoerd. Op 5 augustus 1914 vielen de Duitsers de stad Luik aan. De bedoeling was de Belgische stad snel te overrompelen en door te stoten naar de Franse grens. De Duitsers stootte echter op onverwachte tegenstand in de vorm van de forten rondom de stad. Deze wisten de Duitse opmars enkele dagen ernstig te vertragen en gaven zo de Fransen de tijd zich te verzamelen aan de grens. De Duitsers beginnen met beschietingen met zware kanonnen waar de forten niet tegen bestand waren. Een voor een vallen dan toch ook de forten rondom Luik en op 15 augustus beveelt Koning Leopold zijn troepen zich terug te trekken naar Antwerpen. De doortocht van het Duitse leger hierna gaat gepaard met grove wreedheden richting krijgsgevangen en burgers. In Rossignol worden door de Duitsers 122 mannen, vrouwen en kinderen op het marktplein doodgeschoten, maar ook elders vinden grote bloedbaden plaats. In Battice, Verviers, Weerst, Soumagne en Herve vinden wordt de bevolking ernstig getroffen. Voor wie wil ervaren hoe het leven in een loopgraaf was tijdens die oorlog kan in de citadel van Dinant terecht. Aan het einde van de rondleiding is een loopgraaf met geluids- en lichteffecten nagebouwd om men het gevoel te geven zich midden in de strijd te begeven. In het dorpje Rossignol is een speciaal wandelpad uitgestippeld ter nagedachten is aan de gebeurtenissen van 1914. Met borden wordt hier uitgelegd wat er gebeurd is. Ook zijn er in verschillende dorpen nog gedenktekens en graven van militairen te vinden. De forten rondom Luik zijn veelal ook te bezoeken. Een groot aantal is opengesteld voor publiek en laat zien welke rol ze in de Eerste en Tweede Wereldoorlog speelden.

In 1918 wordt de vrede gesloten en de daarna gehouden vredesbesprekingen in Versailles hebben ook op groot effect op BelgiŽ. De Oostkantons worden in zijn geheel weer toegevoegd aan BelgiŽ. Hierbij verschuift het hoogste punt van de Ardennen naar Botrange. Men pakt in de Ardennen relatief snel de draad weer op. De frontlinie heeft immers de jaren daarvoor niet op het Ardens grondgebied gelegen en de schade blijft dan ook beperkt. Het circuit van Francorchamps opent zijn deuren en al snel vinden de eerste races plaats om de elite die nog steeds verblijft in de stad Spa te voorzien van vermaak.

De Tweede Wereldoorlog

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog nemen de Duitsers de lessen van de Eerste goed ter harte. In plaats van een frontale aanval met kanonnen en mankrachten worden de forten rondom Luik vernuftig en snel uitgeschakeld door bombardementen met zweefvliegtuigen waardoor BelgiŽ genoodzaakt is zichzelf snel over te geven. Heel BelgiŽ wordt net als Nederland snel veroverd en een lange tijd van bezetting dient zich aan. Deze werd door de inwoners van de Ardennen verschillende ervaren. In de Oostkantons waren ook sympathisanten te vinden van het Duitse regime. Over het algemeen was er echter veel verzet tegen de Duitse overheerser. De Belgen hadden tijdens de eerste Wereldoorlog al wat ervaring kunnen opdoen in het verzet en hadden ook nu weer een vrij goed georganiseerde verzetsbeweging. Deze beweging wist een flink groter aantal slachtoffers uit handen van de Duitsers te houden dan de Nederlanders.

De grootste slag in de Ardennen komt pas aan het einde van de oorlog met de Batle of the Bulge of het Ardennenoffensief. Na de opmars van de geallieerden in NormandiŽ op D-day werden Hitler's troepen in sneltreinvaart richting het oosten gejaagd om pas bij de grote rivieren in Nederland de geallieerden tegen te houden. Hitler bedacht nog een aanvalspoging via de Ardennen. Dit gebied was relatief slecht verdedigd en vooral bezet door geallieerde troepen die even bij mochten komen van het front. De winter van í44 í45 werd er een om nooit te vergeten. Hitler zette met een enorme troepenmacht en tanks de aanval in en wist de frontlinie flink terug te dringen. Hevige gevechten en zware tankbataljons zorgden dat de geallieerden ingesloten werden rondom onder andere de stad Bastogne. Wereldberoemd werd natuurlijk het antwoord op het Duitse ultimatum van de generaal McAulif. Zijn ďNutsĒop de oproep om overgave is zeer bekend. Na enkele heikele dagen werden de troepen bevrijd door luchtsteun.

Wie erg geÔnteresseerd is in deze periode van de geschiedenis kan in de Ardennen zijn hart ophalen. Er is een keur aan musea en tal van historische bezienswaardigheden. Wie graag een museum bezoekt kan kiezen uit de wat grotere professioneler opgezette musea of de kleintjes vaak gerund door liefhebbers en hobbyisten. De kleinere musea is dat de eigenaar meestal zelf enorm veel weet uit deze periode en je desgevraagd er van alles over kan vertellen. In de buurt van St. Vith vind je Poteau 44, in Aywailles memories museum 40-45 en in Battice Remember musuem 39-45. Allen hebben ze een flinke collectie uniformen, oude wagens, gebruiksvoorwerpen en veel meer. Veel van deze voorwerpen zijn gevonden in de buurt. Omdat er in Bastogne heftig gevochten is zijn er in en rondom Bastogne verschillende kleine musea te vinden. 101st Airborne, Bastogne Ardennes 44 museum en het Bastogne memorial museum geven je specifieke informatie over de strijd rondom de stad Bastogne. Het indrukwekkende stervormige oorlogsgedenkteken, de Mardadon, is ook echt een aanrader. Bovenop overzie je de gehele omgeving en wordt uitgelegd aan de hand van kaarten hoe de strijd zich afspeelden. In Malmedy wordt de slachting door Kampfgouppe Pfeiffer onder verschillende Amerikaanse soldaten herdacht met een prachtig museum Baugnez 44. Diezelfde Tankdivisie werd verslagen bij La Gleize en ook hier is een museum om de Batle of the Bulge te herinneren. Ook in La Roche is een groter oorlogsmuseum genaamd Musee de la Batailles des Ardennen.

Wellicht niet de meest informatieve, maar veruit wel de indrukwekkendste bezienswaardigheid zijn de twee Amerikaanse begraafplaatsen. Bij Neuprť en Henri-Chapelle liggen twee enorme militaire begraafplaatsen. Lopend tussen de kruizen krijg je dan pas een echt gevoel van de omvang de schaal en de ellende die de oorlog met zich meebracht.

Na de de Tweede wereldoorlog kwam door de wederopbouw en enorme grote vraag aan steenkool die de mijnen in de Ardennen en daarmee de Industrie deed opbloeien. Maar vanaf 1960 ging de vraag steeds verder achteruit. Veel fabrieken gingen over op elektriciteit of olie en steenkool werd overbodig. Veel industrie ging de productieprocessen verplaatsen naar lage loon landen. In de jaren tachtig zorgt dit samen met de economische neergang to grote werkloosheid in het gebied. Vooral in Steden als Luik en Verviers is dit goed te merken. De Blegny mijn sluit zijn deuren om later als toeristische attractie weer open te gaan. Hoewel de Ardennen als toeristische bestemming nog steeds in beeld zijn is er ook grote economische achteruitgang in het gebied. In de jaren negentig begint het toerisme langzaam steeds meer op gang te komen. Dit wordt de laatste jaren alleen maar meer. De Ardennen zijn inmiddels uitgegroeid tot toptoeristische bestemming voor de Nederlander en veel inwoners verdienen tegenwoordig dan ook hun brood in de toeristische industrie. Prachtige monumenten uit het verleden dienen hierbij als mooi decor.


 

Ardennen...  prachtig natuurgebied in BelgiŽ